Chỉ định
Montelukast được chỉ định trong điều trị hen như một liệu pháp bổ sung ở những bệnh nhân từ 6 tháng đến 5 tuổi bị hen suyễn kéo dài từ nhẹ đến trung bình, được kiểm soát không đầy đủ bằng corticosteroid dạng hít và và bệnh nhân mà chủ vận \(\beta \) tác dụng ngắn “khi cần thiết” không kiểm soát đầy đủ được hen trên lâm sàng.
Montelukast cũng có thể là một lựa chọn điều trị thay thế cho corticosteroid dạng hít liều thấp ở bệnh nhân 2 tuổi đến 5 tuổi bị hen suyễn nhẹ kéo dài không có tiền sử hen suyễn nghiêm trọng cần sử dụng corticosteroid đường uống, và những bệnh nhân không có khả năng sử dụng corticosteroid dạng hít.
Montelukast cũng được chỉ định trong điều trị dự phòng hen cho bệnh nhân từ 2 tuổi trở lên, trong đó chủ yếu là dự phòng cơn co thắt phế quản do gắng sức.
Dược lực học
Các leukotrienes cysteinyl (LTC4, LTD4, LTE4) là các kháng viêm eicosanoid mạnh được phóng thích từ các tế bào khác nhau bao gồm tế bào mast và bạch cầu ái toan. Các dẫn chất trung gian tiền-hen quan trọng này gắn kết với các thụ thể leukotrien cysteinyl (CysLT) được tìm thấy trong đường hô hấp của con người và gây ra các tác động trên đường hô hấp, bao gồm co thắt phế quản, tiết nhầy, tính thấm thành mạch, và bổ sung bạch cầu ái toan.
Montelukast là hoạt chất dùng đường uống, có liên kết với ái lực cao và chọn lọc thụ thể CysLT1. Trong các nghiên cứu lâm sàng, montelukast ức chế co thắt phế quản do hít LTD4 ở liều thấp 5 mg. Sau khi uống 2 giờ, quan sát thấy hiện tượng giãn phế quản. Hiệu quả giãn phế quản gây ra bởi một chất chủ vận β là thuốc tính cộng thêm của montelukast. Điều trị với montelukast làm ức chế cả đầu pha và cuối pha co thắt phế quản do kháng nguyên. Montelukast, so sánh với giả dược, làm giảm bạch cầu ái toan trong hệ máu ngoại vi ở người lớn và bệnh nhi. Trong một nghiên cứu riêng biệt, điều trị với montelukast làm giảm đáng kể số lượng bạch cầu ái toan trong đường hô hấp (được đo trong đờm) và trong máu ngoại vi nên cải thiện việc kiểm soát hen suyễn lâm sàng.
Trong các nghiên cứu ở người lớn, dùng montelukast 10 mg một lần mỗi ngày, so với giả dược, chứng tỏ sự cải thiện đáng kể giá trị FEV1 vào buổi sáng (10,4% so với 2,7% thay đổi tính từ đường nền cơ sở), lưu lượng đỉnh buổi sáng (PEFR) (24,5 l/phút so với 3,3 l/phút thay đổi tính từ đường nền cơ sở), và giảm đáng kể trong sử dụng tổng chủ vận β (-26,1% so với -4,6% thay đổi tính từ đường nền cơ sở). Các triệu chứng hen suyễn ban ngày và ban đêm ở bệnh nhân được cải thiện đáng kể so với giả dược.
Nghiên cứu ở người trưởng thành chứng minh khả năng của montelukast tác động thêm vào các hiệu quả lâm sàng của corticosteroid dạng hít (tỷ lệ % thay đổi tính từ đường nền cơ sở cho beclometa- sone dạng hít + montelukast so với beclometason đơn trị, tương ứng với FEV1: 5,43% so với 1,04%; sử dụng chủ vận β: -8,70% so với 2,64 %). So với beclometason dạng hít (200 μg mỗi ngày hai lần bằng thiết bị spacer), montelukast chứng tỏ có phản ứng nhanh hơn ở giai đoạn đầu, mặc dù trong nghiên cứu 12 tuần, beclometason cho hiệu quả điều trị cao hơn tỷ lệ trung bình (tính tỷ lệ % thay đổi theo đường nền cơ sở cho beclometason so với montelukast, tương ứng với FEV1: 7,49% so với 13,3%; sử dụng chủ vận β: -28,28% so với -43,89%). Tuy nhiên, so với beclometason, phần lớn bệnh nhân điều trị với montelukast đều đạt được đáp ứng tương tự như lâm sàng (ví dụ, 50% bệnh nhân điều trị bằng beclometason đạt được sự cải thiện về FEV1 khoảng 11% hoặc nhiều hơn đường nền cơ sở, trong khi có khoảng 42% bệnh nhân được điều trị bằng montelukast đạt được cùng một phản ứng).
Trong một nghiên cứu 8 tuần ở bệnh nhân trẻ em từ 6 - 14 tuổi, dùng montelukast 5 mg một lần mỗi ngày, so với giả dược, đã cải thiện đáng kể chức năng hô hấp (FEV1 8,71% so với 4,16% thay đổi tính từ đường nền cơ sở; PEFR buổi sáng: 27,9 l/phút so với 17,8 l/phút thay đổi tính từ đường nền cơ sở) và cần thiết phải giảm sử dụng chủ vận β (-11,7% so với 8,2% thay đổi tính từ đường nền cơ sở).
Trong một nghiên cứu 12 tháng so sánh hiệu quả của montelukast với fluticasons dạng hít để kiểm soát bệnh hen suyễn ở bệnh nhi từ 6-14 tuổi bị bệnh hen suyễn dai dẳng nhẹ, montelukast được cho là không thua kém fluticason trong việc tăng tỷ lệ “ngày không suyễn” (RDFs) là điểm chính của mục tiêu. Trung bình trong giai đoạn điều trị 12 tháng, tỷ lệ ngày không suyễn (RDFs) tăng 61,6 - 84,0 trong nhóm montelukast và 60,9 - 86,7 trong nhóm fluticason. Sự khác biệt giữa các nhóm theo trung bình bình phương tối thiểu đã gia tăng tỷ lệ phần trăm của ngày không suyễn có ý nghĩa thống kê (- 2,8 với khoảng tin cậy 95% -4,7, -0,9), nhưng trong giới hạn được xác định trước là dưới mức lâm sàng. Cả hai chất montelukast và fluticason đều đã cải thiện việc kiểm soát hen suyễn trên các thay đổi thứ yếu đánh giá trong giai đoạn 12 tháng điều trị:
• FEV1 tăng từ 1,83 L đến 2,09 L trong nhóm montelukast và từ 1,85 L đến 2,14 L trong nhóm fluticason. Sự khác biệt giữa các nhóm với trung bình bình phương tối thiểu có ý nghĩa là FEV1 tăng được -0,02 L với khoảng tin cậy 95% -0,06, 0,02. Giá trị trung bình gia tăng theo tỷ lệ % tính từ đường nền cơ sở của FEV1 được dự đoán là 0,6% ở nhóm điều trị montelukast, và 2,7% ở nhóm điều trị fluticason. Sự khác biệt về trung bình bình phương tối thiểu có ý nghĩa là có sự thay đổi đáng kể tính từ đường nền cơ sở theo tỷ lệ % các dự đoán FEV1: -2,2% với khoảng tin cậy 95% -3,6, -0,7.
• Tỷ lệ % ngày sử dụng với chủ vận-β giảm 38,0 - 15,4 trong nhóm montelukast, và 38,5 - 12,8 trong nhóm fluticason. Sự khác biệt giữa các nhóm theo trung bình bình phương tối thiểu có ý nghĩa là tỷ lệ % sử dụng ngày với chủ vận-β là giảm đáng kể: 2,7 với khoảng tin cậy 95% của 0,9, 4,5.
• Tỷ lệ % bệnh nhân bị cơn suyễn (một cuộc tấn công của bệnh suyễn được định nghĩa như là khoảng thời gian tồi tệ gây ra do bệnh suyễn, cần điều trị bằng steroid đường uống, cần tham vấn bác sĩ, cần đưa đến phòng cấp cứu hoặc cần nằm viện) là 32,2% trong nhóm montelukast và 25,6% trong nhóm fluticason; tỷ lệ chênh lệch (với khoảng tin cậy 95%) là đáng kể : bằng 1,38 (1,04, 1,84).
• Tỷ lệ % bệnh nhân sử dụng (chủ yếu bằng đường uống) corticosteroid có tác dụng toàn thân trong thời gian nghiên cứu là 17,8% với nhóm montelukast và 10,5% ở nhóm fluticason. Sự khác biệt giữa các nhóm theo trung bình bình phương tối thiểu có ý nghĩa rất đáng kể : 7,3% với khoảng tin cậy 95% của 2,9; 11,7.
Việc giảm đáng kể sự co thắt phế quản do gắng sức (EIB) đã được chứng minh trong một nghiên cứu 12 tuần ở người lớn (mức tối đa của FEV1 là 22,33% đối với montelukast so với 32,40% đối với giả dược; thời gian để phục hồi trong khoảng 5% đường nền cơ sở của FEV1 là 44,22 phút so với 60,64 phút). Kết quả này có hiệu lực trong suốt 12 tuần của giai đoạn nghiên cứu. EIB giảm cũng được chứng minh trong một nghiên cứu ngắn hạn ở bệnh nhi từ 6-14 tuổi (giảm tối đa FEV1 là 18,27% so với 26,11%; thời gian để phục hồi trong khoảng 5% của đường nền cơ sở của FEV1 là 17,76 phút so với 27,98 phút). Hiệu quả trong cả hai nghiên cứu này đã được chứng minh vào khoảng cuối thời gian dùng thuốc ngày chỉ uống một lần.
Với các bệnh nhân hen nhạy cảm aspirin được nhận đồng thời thuốc corticosteroid dạng hít và/hoặc corticosteroid uống, khi điều trị bằng montelukast, có so sánh với giả dược, kết quả cải thiện đáng kể trong kiểm soát bệnh hen suyễn (FEV1 8,55% so với thay đổi -1,74% tính từ đường nền cơ sở và giảm sử dụng tổng số chủ vận β là - 27,78% so với 2,09% thay đổi tính từ đường nền cơ sở).
Dược động học
Hấp thu
Montelukast được hấp thu nhanh sau khi uống. Với viên nén bao phim 10 mg, nồng độ đỉnh trong huyết tương trung bình (C_max) đạt được ba giờ (T_max} sau khi tiêm ở người lớn lúc đói.
Sinh khả dụng đường uống trung bình là 64%. Sinh khả dụng đường uống và (C_max) không bị ảnh hưởng bởi một bữa ăn tiêu chuẩn. An toàn và hiệu quả đã được chứng minh trong các thử nghiệm lâm sàng khi dùng viên nén bao phim 10 mg không liên quan đến thời gian bữa ăn.
Với viên nhai nén 5 mg, Cmax đạt được trong hai giờ sau khi dùng ở người lớn khi đói. Sinh khả dụng đường uống trung bình là 73% và giảm xuống còn 63% vào bữa ăn tiêu chuẩn.
Dạng bào chế cốm 4 mg tương đương sinh học với viên nhai 4 mg khi dùng cho người lớn trong điều kiện đói. Sau khi dùng dạng bào chế cốm 4 mg cho bệnh nhân nhi từ 6 tháng đến 2 tuổi, (C_max) đã đạt được 2 giờ sau khi dùng thuốc.(C_max) gần gấp đôi so với ở người lớn dùng một viên 10 mg. Việc sử dụng dạng bào chế cốm chung với táo nghiền hoặc một bữa ăn giàu chất béo tiêu chuẩn không có tác dụng đáng kể về mặt lâm sàng đối với dược động học của montelukast, được xác định bởi AUC (1225,7 so với 1223,1 ng.giờ/ml cùng và không cùng táo nghiền, tương ứng, và 1191,8 so với 1148,5 ng.giờ/ml cùng và không cùng bữa ăn giàu chất béo tiêu chuẩn, tương ứng).
Phân bố
Hơn 99% montelukast liên kết với protein huyết tương. Thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định của montelukast từ 8-11 lít. Nghiên cứu trên chuột với montelukast được đánh dấu bằng đồng vị phóng xạ chỉ ra có phân bố tối thiểu qua hàng rào máu não. Ngoài ra, nồng độ các chất được đánh dấu bằng đồng vị phóng xạ 24 giờ sau khi dùng thuốc là thấp nhất trong tất cả các mô.
Chuyển hóa
Montelukast được chuyển hóa rộng rãi. Trong các nghiên cứu với liều điều trị, nồng độ trong huyết tương của chất chuyển hóa của montelukast là không thể phát hiện ở trạng thái ổn định ở người lớn và trẻ em.
Cytochrom P450 2C8 là enzym quan trọng trong sự trao đổi chất của montelukast. Ngoài ra CYP 3A4 và 2C9 có thể có một đóng góp nhỏ, mặc dù itraconazol, một chất ức chế 3A4, đã được chứng minh không thay đổi các thông số dược động học của montelukast ở người khỏe mạnh khi dùng liều 10 mg montelukast hàng ngày. Dựa trên kết quả in vitro trong các vi lạp thể ở gan người, nồng độ trong huyết tương của montelukast điều trị không ức chế cytochrom P450 3A4, 2C9, 1A2, 2A6, 2C19, hoặc 2D6. Sự đóng góp của các chất chuyển hóa đến hiệu quả điều trị của montelukast là tối thiểu.
Thải trừ
Thanh thải trung bình trong huyết tương của montelukast là 45 ml/phút ở người trưởng thành khỏe mạnh. Sau một liều uống của montelukast đánh dấu bằng đồng vị phóng xạ, 86% phóng xạ đã được thu hồi trong phân sau 5 ngày và < 0,2% đã được thu hồi trong nước tiểu. Ước tính khả dụng sinh học đường uống montelukast chỉ ra rằng montelukast và các chất chuyển hóa của nó hầu như chỉ được bài tiết thông qua mật.